Uchybienie i przywrócenie terminu art. 167 kpc

Jak praktyka Sądowa może skomplikować prostą instytucję.

Sąd Rejonowy postanowieniem:

1) oddalił wniosek Pozwanej o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu od wyroku zaocznego poprzez uiszczenie opłaty

2) odrzucić sprzeciw Pozwanej od wyroku zaocznego

3) zasądzić koszty zastępstwa prawnego

Postanowienie zostało w całości zaskarżone.

Sąd Okręgowy napisał, że uznał zażalenie w zakresie pkt 2 i 3. 

Jednak z uzasadnienia wynika, że uznał, iż wniosek o przywrócenie terminu został przez SO uwzględniony i w tym zakresie uznał postanowienie. Nie wypowiedział się w kwestii zastępstwa prawnego. Faktycznie rozstrzygnięcie jest błędnie opisane. 

Jednak z uzasadnienia wynikam jaka jest decyzja SO w tym zakresie.

Gdzie SO uznał, że wbrew rozstrzygnięciom zawartym w pkt 1) zaskarżonego postanowienia, pozwana wnosiła o przywrócenie terminu do sprzeciwu od wyroku zaocznego, a w ramach tego wniosku również o przywrócenie terminu do wniesienia opłaty od tego sprzeciwu.

Konkludując, SR wydał zarządzenie, w którym prosi o sprecyzowanie rozstrzygnięcia wydanego przez SO. Sprawa znowu nie została rozpatrzona....

Należy pamiętać, że można przywracać terminy zawite (prekluzyjne) z wyjątkiem terminów materialnoprawnych. Na przykład art. 534 k.c jest terminem materialnoprawnym.

Przesłuchanie stron 299 kpc

Jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub w ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, Sąd dla wyjaśnienia tych faktów może dopuścić dowód.

Ponadto zgodnie z art. 302 k.p.c. gdy z przyczyn natury faktycznej lub prawnej można przesłuchać co do okoliczności spornych, jedną tylko stronę, Sąd oceni, czy mimo to należy przesłuchać tę stronę, czy też dowód pominąć w zupełności.

Świadkowie

Co zrobić gdy świadek, strona są dotknięte chorobą, kalectwem które uniemożliwia im stawiennictwo w Sądzie.

Zgodnie z art. 263 k.p.c. przesłuchanie osób dotkniętych chorobą lub kalectwem odbywa się w miejscu, gdzie przebywają, jeżeli nie mogą go opuścić.

Kto nie może być świadkiem

osoby niezdolne do spostrzegania lub komunikowania swoich spostrzeżeń
wojskowi i urzędnicy niezwolnieni od zachowania tajemnicy informacji niejawnych
przedstawiciele ustawowi stron oraz osoby, które mogą być przesłuchane w charakterze strony
współuczestnicy jednolici

Nie można świadkom zadawać pytań sugerujących odpowiedź oraz nie związanych ze sprawą.

Skarga konstytucyjna

Podstawy prawne skargi konstytucyjnej

art. 79 ust. 1 konstytucji
36 oraz 42-52 ustawy o TK
regulamin TK

Art. 79 ust. 1 Konstytucji
Każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa
zostały naruszone, ma prawo, na zasadach
określonych w ustawie, wnieść skargę do
Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności
z Konstytucją ustawy lub innego aktu
normatywnego, na podstawie którego sąd lub
organ administracji publicznej orzekł ostatecznie
o jego wolnościach lub prawach albo o jego
obowiązkach określonych w Konstytucji.

Zagadnienie niezbędne do przemyślenia przed napisaniem skargi konstytucyjnej

1. Podmiot upoważniony do wniesienia skargi
2. Wykazanie naruszeń wolności  lub praw skarżącego
3. Przedmiot zaskarżenia
4. wzorzec kontroli
5. ostateczne orzeczenie
6. przymus adwokacko-radcowski; pełnomocnictwo
7. terminy
8. wstępna kontrola skargi
9. postanowienie tymczasowe

1. Podmiot upoważniony do wniesienia skargi

Należy mieć na uwadze, że zmieniła się linia orzecznicza.

Dotychczas uznawało się, że podmiotami upoważnionymi do wniesienia skargi konstytucyjnej są osoby fizyczne i osoby prawne. Problem był z uznaniem możliwości zaskarżenia przez podmioty publiczne czyli takie, które realizują funkcje władzy publicznej.

czyli
organy państwa
jednostki samorządu terytorialnego
partie polityczne
publiczne podmioty gospodarcze

Co to jest publiczny podmiot gospodarczy ?

w orzecznictwie przyjęło się, że są to
przedsiębiorstwa państwowe, agencje
jednoosobowe spółki Skarbu Państwa
spółki mieszane kryterium podlega każdorazowo ocenie Sądu, zakresem badania jest objęte czy państwo ma decydujący wpływ na działalność skarżącego

Postanowienie TK z 6.04.2011, SK 21/07

O decydującym wpływie władz publicznych można
mówić, gdy władze te (pośrednio lub bezpośrednio):

- posiadają większą część kapitału przedsiębiorstwa

- kontrolują większość głosów przypadających na akcje

- mogą mianować więcej niż połowę członków organu
administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego

- posiadają inne uprawnienia wynikające z przepisów
szczególnych, dzięki którym mogą wpływać na faktyczne
funkcjonowanie danego podmiotu

Przykłady
Skarżący PGE SA
Postanowienie o umorzeniu, brak uprawnień.

Zmieniła się linia orzecznicza

TS 13/12

Sprawa portu lotniczego Szczecin Goleniów Sp. z o.o. ( udziały należą do województwa szczecińskiego oraz gminy Szczecin ). Tk uznał, że może wystąpić ze skargą port lotniczy jeżeli działa tak samo jak podmiot prywatny w ramach wolności lub praw. Wykazanie należy do skarżącego.  Można to porównać do sfery imperium i dominium i powiedzieć, że podmiot wtedy działa w sferze dominium. Nie jest to jednak do końca adekwatne.  Sprawa ta gdyby dotyczyła wysokości opłaty lotniczej byłaby niedopuszczalna. Skarżący jednak kwestionował procedurę ppsa czyli dotyczące zwrotu kosztów postępowania.


Osoby pełniące funkcje władzy publicznej również nie mogą wnosić skargi konstytucyjnej, jeżeli reprezentują urząd. czyli na przykład sędzia, komornik,

Przy wytykach orzeczniczych, TK stwierdził, że adresatem jest Sąd a nie poszczególny sędzia. Zaś przy skardze sędziów na czas pracy ( czyli brak maksymalnych norm pracy) TK uznał skargę za dopuszczalną, gdyż sędzia wtedy występuje jako pracownik.

AD. 2 Wykazanie naruszenia wolności

lub praw skarżącego (!)

a) skarżący powinien być podmiotem wolności i praw wskazanych w skardze.

b) skarżący powinien wykazać pogorszenie  swojej sytuacji prawnej

c) naruszenie wolności lub praw musi być aktualne w
czasie wnoszenia i rozpatrywania skargi

d) skarżący musi wykazać staranność w dochodzeniu
wolności i praw

ad.a ) TS 136/10

Decyzja prezydenta o wymierzeniu kary pieniężnej spółdzielni mieszkaniowej za wycięcie drzew bez zezwolenia.
 Skarga oparta na art. 83 ust. 6 i art. 88 ust.1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody niezgodny z art. 38 i 68 ust. 1 Konstytucji. TK uznał, że spółdzielni mieszkaniowej konstytucja nie ochrania prawa do życia i zdrowia.

SK 33/10

Szef CBA dokonując kontroli oświadczenia majątkowego wystąpił do Sądu o udostępnienie danych posiadacza rachunku bankowego. Sąd przyznał prawo ustalenia posiadacza rachunku. Postanowienie to miało charakter niezaskarżalny.

Skarżący podniósł naruszenie zasady dwuinstancyjności. TK jednak stwierdził, że skargę powinien wnieść posiadacz rachunku a nie lustrowany.

TS 265/08

Sąd zwolnił skarżącego z obowiązku zachowania tajemnicy adwokackiej, zaskarżony przepis art. 180 par. 2 k.p.k. jest niezgodny z art. 42 ust. 2, art. 45 ust. 1, art. 49 i 65 ust. 1 konstytucji.

SK 31/99

sprawa reprywatyzacyjna dotycząca układu z innymi państwami, nacjonalizacją nieruchomości, układ między PRL a USA. PRL przekazywał kwoty USA na rzecz obywateli, którzy utracili majątek. Potomkowie obywateli wnieśli skargę. TK uznał, ze niedopuszczalne jest dochodzenie praw przez poprzedników prawnych.

SK 15/00


Inna sytuacja gdy skarżący wniósł skargę a zmarł w trakcie postępowania, to wtedy skarga jest dopuszczalna.

AD. B

TS 199/08

Został zaskarżony art. 45 prawa prasowego, czyli wydawanie dziennika bez rejestracji.
Sąd umorzył postępowanie z powodu znikomej szkodliwości czynu. Skarżący wskazał, że wyrok przesądził o popełnieniu czynu zabronionego. TK uznał, że sytuacja nie podlega zaskarżeniu, gdyż nie doszło do rozstrzygnięcia o odpowiedzialności karnej.

SK 48/07

Kwiecień 2004 SO wydał wyrok o usiłowanie oszustwa. Apelacja. SA zmienił wyrok na pomocnictwo i płatną protekcję oraz zmniejszył wymiar kary.

Sąd II instancji zmienił ustalenia faktyczne bez przeprowadzenia dowodów.
Skarżący zaskarżył art. 437 par. 2 k.p.k. zarzucono brak prawa do zaskarżenia wyroku reformatoryjnego w zakresie ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd II instancji.

TK umorzył postępowanie, gdyż skarżący otrzymał mniejszą karę niż wskazaną przez Sąd I instancji.

Ad, C
aktualność naruszeń wolności i praw

zarówno w momencie wniesienia i w chwili rozpoznania skargi

SK 37/08

Prezydent odmówił 9 kandydatom na sędziów wybranych przez KRS bez uzasadnienia.

Kandydacie wnieśli naruszenie art. 55 par. 1 p.u.s.p. W międzyczasie skarżący zostali powołani na sędziów. W związku z tym można powiedzieć, że naruszenie jest nieaktualne, zatem sprawa podlega umorzeniu.

SK 19/11

Przepis zaskarżony został uchylony i na podstawie nowego przepisu doszło do zatarcia skazania.

TK stwierdził, że zatarcie skazania nie musi pełnić w każdym przypadku funkcji rehabilitacyjnych. Można jednak dochodzić praw z dóbr osobistych.

ad. d ) staranność w dochodzeniu wolności i praw

TS 109/12

Skarżący zaskarżył przepis o brakach formalnych, że nie uiszczenie w terminie powoduje zwrot pisma.
TK uznał, ze skarga nie przysługuje, gdyż Skarżący nie zadbał o swoje prawa i nie złożył wniosku o przywrócenie terminu.

TS 328/11

Skarżący nie stawił się na rozprawie, na której oddalono jego skargę kasacyjną jako bezzasadną. Skarżacy zaskarżył przepisy iż nie ma uzasadnienia i nie zna przyczyn uznanie skargi za bezzasadną. Tk uznał, ze mogł być na rozprawie i ustnie usłyszeć motywy rozstrzygnięcia.

TS 280/11

Zaskarżono miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.  Skarżący uznał, że WSA powinien powołać biegłego z urbanistyki uniemożliwiając prawo do sądu.

TK uznał, że skarga jest niedopuszczalna, gdyż skarżący nie wniósł o przeprowadzenie dowodu z biegłego przed WSA, czyli TK wymagał wystąpienia wbrew przepisom !!!!! ciekawe.

3. PRZEDMIOT ZASKARŻENIA

a) przepisy ustawy lub innego aktu normatywnego
b) przepis, który stanowił podstawę ostatecznego orzeczenia
c) przepis, a nie jego zastosowanie
d) przepis obowiązujący
e) przepis który nie był wcześniej badany przed TK


AD a inny akt normatywny

art. 188 Konstytucji

Trybunał Konstytucyjny orzeka w sprawach:
1) zgodności ustaw i umów międzynarodowych z Konstytucją,
2) zgodności ustaw z ratyfikowanymi umowami
międzynarodowymi, których ratyfikacja wymagała uprzedniej
zgody wyrażonej w ustawie,

3) zgodności przepisów prawa, wydawanych przez centralne
organy państwowe, z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami
międzynarodowymi i ustawami (…)

 art. 79 ust. 1 Konstytucji 

Każdy (…) ma prawo (…) wnieść skargę (…) w sprawie 

zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu 

normatywnego (…)

SK 45/09
rozporządzenia lub rozporządzenia unijne. Należy jedynie wykazać charakter normatywny aktu czyli jego generalny oraz abstrakcyjny charakter.
Można zaskarżyć akty prawa miejscowego pod warunkiem, że mają charakter generalny i abstrakcyjny.

SK 28/01

Uchwała wzywała organy adwokackie do wszczynania postępowań dyscyplinarnych wobec osób które pracowały ze służbami bezpieczeństwa. TK uznał, że uchwała ta nie ma charakteru normatywnego.

AD B
O tym, że zaskarżony przepis był podstawą
ostatecznego orzeczenia można mówić wtedy,
gdy rozstrzygnięcie – przy tym samym
przedmiocie i stanie faktycznym sprawy –
byłoby lub mogłoby być inne w przypadku
nieobowiązywania zaskarżonego przepisu.

(postanowienie Ts 139/00)

AD C
- polemika z orzeczeniem sądu

• sąd orzekł na podstawie niewłaściwego
przepisu

• przepis jest rozbieżnie interpretowany

 TS 139/00

Aby wykazać przepis który stanowił podstawę ostatecznego orzeczenia należy przeprowadzić test, z którego wyniknie, że przy tym samym przedmiocie i stanie faktycznym sprawy w przypadku nieobowiązywania tego przepisu orzeczenie mogłoby być inne. To dotyczy 90 % spraw.

W 10 % spraw należy sprawdzić, gdy przepis jest elementem stanu faktycznego. To przepis nie może być zaskarżony. Wtedy jest negatywna przesłanka sporządzenia skargi.

Na przykład przy stwierdzeniu niezgodności z prawem, przy ordynacji podatkowej, jeżeli w interpretacji jest wykładnia przepisu która budzi zastrzeżenia.

Przy roszczeniach windykacyjnyc i reprywatyzacyjnych, przepis wskazuje z mocy prawa kiedy doszło do przeniesienia własności.

Przepis który wyłącza wniesienie środka prawnego.

TK uznał, że wtedy należy wbrew treści przepisu wnieść zaskarżenie aby otrzymać postanowienie o niedopuszczalności wniesienia oskarżenia.
Czasem sprawa wymaga wniesienia dwóch skarg.

AD D

d) Przepis obowiązujący
• art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy o TK
Trybunał umarza na posiedzeniu niejawnym
postępowanie (…) jeżeli akt normatywny w
zakwestionowanym zakresie utracił moc
obowiązującą przed wydaniem orzeczenia przez
Trybunał.
• art. 39 ust. 3 ustawy o TK
Przepisu ust. 1 pkt 3 nie stosuje się, jeżeli wydanie
orzeczenia o akcie normatywnym, który utracił moc
obowiązującą (…), jest konieczne dla ochrony
konstytucyjnych wolności i praw.

AD E

e) Przepis, który nie był wcześniej badany 

przez TK 

• zasada ne bis in idem 

Ponowne orzekanie o zgodności tego samego 

przepisu z tym samym wzorcem kontroli jest 

zbędne (art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK) 

4. Wzorzec kontroli 

• przepis Konstytucji 

– NIE: przepis umowy międzynarodowej 

– argumentacja nawiązująca do umowy 

międzynarodowej 

• przepis wyrażający wolności lub prawa (!) 

– rozdział II, z wyjątkiem niektórych przepisów 

• art. 31 ust. 3, art. 32 

– niektóre przepisy innych rozdziałów 

• art. 20, 22, 99 

15  

• niedopuszczalne: 

– zasady ustrojowe (art. 2, 7, 8, 9, 10, 176) 

– przepisy kompetencyjne (art. 92, 121) 

– przepisy dot. podatków (art. 84, 217) 

• przepis wyrażający wolności lub prawa, 

których adresatem jest skarżący 

 5. Ostateczne orzeczenie 

• art. 79 ust. 1 Konstytucji 

Każdy (…) ma prawo (…) wnieść skargę (…) w 

sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub 

innego aktu normatywnego, na podstawie 

którego sąd lub organ administracji publicznej 

orzekł ostatecznie (…). 

• art. 46 ust. 1 ustawy o TK 

Skarga (…) może być wniesiona po 

wyczerpaniu drogi prawnej, o ile ta droga jest 

przewidziana (…) 

 6. Przymus adwokacko-radcowski; 

pełnomocnictwo 

• art. 48 ust. 1 ustawy o TK 

Skargę i zażalenie na postanowienie o 

odmowie nadania skardze dalszego biegu 

sporządzają adwokat lub radca prawny, chyba 

że skarżącym jest sędzia, prokurator, notariusz, 

profesor lub doktor habilitowany nauk 

prawnych. 

18 • art. 48 ust. 2 ustawy o TK 

W razie niemożności poniesienia kosztów 

pomocy prawnej, skarżący może zwrócić się do 

sądu rejonowego jego miejsca zamieszkania o 

ustanowienie dla niego adwokata lub radcy 

prawnego z urzędu na podstawie Kodeksu 

postępowania cywilnego. Do czasu 

rozstrzygnięcia przez sąd wniosku nie biegnie 

termin przewidziany w art. 46 ust. 1. 

7. Terminy 

a) na wniesienie skargi do TK 

b) na uzupełnienie braków formalnych 

c) na wniesienie zażalenia na 

postanowienie o odmowie nadania 

skardze dalszego biegu 

20 a) termin na wniesienie skargi 

konstytucyjnej 

• art. 46 ust. 1 ustawy o TK 

Skarga (…) może być wniesiona (…) w ciągu 3 

miesięcy od doręczenia skarżącemu 

prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji 

lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia. 

21 • art. 48 ust. 2 ustawy o TK 

(…) skarżący może zwrócić się do sądu rejonowego 

jego miejsca zamieszkania o ustanowienie dla niego 

adwokata lub radcy prawnego z urzędu (…). Do czasu 

rozstrzygnięcia przez sąd wniosku nie biegnie termin 

przewidziany w art. 46 ust. 1. 

• termin ulega zawieszeniu dzień po złożeniu 

wniosku o wyznaczenie pełnomocnika z 

urzędu 

• termin wznawia bieg dzień po doręczeniu 

pełnomocnikowi zawiadomienia ORA lub OIRP 

o jego wyznaczeniu 

22 b) termin na uzupełnienie braków 

formalnych skargi 

• art. 36 w zw. z art. 39 ustawy o TK 

2. Jeżeli [skarga] nie odpowiada warunkom 

formalnym, sędzia Trybunału wzywa do 

usunięcia braków w terminie 7 dni od daty 

zawiadomienia. 

3. Gdy (…) braki nie zostały usunięte w 

określonym terminie, sędzia Trybunału wydaje 

postanowienie o odmowie nadania [skardze] 

dalszego biegu. 

23 c) termin na wniesienie zażalenia 

• art. 36 w zw. z art. 49 ustawy o TK 

4. Na postanowienie w sprawie nienadania 

[skargi] dalszego biegu [skarżącemu] 

przysługuje zażalenie do Trybunału w terminie 

7 dni od daty doręczenia postanowienia. 

5. Trybunał, na posiedzeniu niejawnym, 

postanowieniem pozostawia bez rozpoznania 

zażalenie wniesione po upływie terminu 

określonego w ust. 4. 

 8. Wstępna kontrola skargi 

• rozpoznanie przez sędziego TK 

– zarządzenie o przedstawieniu skargi Prezesowi TK 

w celu wpisania do repertorium i wyznaczenia 

składu orzekającego 

– postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu 

(w całości lub w części) 

• braki nie zostały usunięte w terminie 

• oczywista bezzasadność skargi 

• przesłanki umorzenia postępowania (art. 39 ust. 1) 

zażalenie na postanowienie o odmowie 

nadania skardze dalszego biegu 

• rozpoznanie przez skład 3 sędziów TK 

– postanowienie o nieuwzględnieniu zażalenia 

– postanowienie o uwzględnieniu zażalenia 

• rozpoznanie przez skład „merytoryczny” 

– skład nie jest związany zarządzeniami ani 

postanowieniami wydanymi na etapie wstępnej 

kontroli 

9. Postanowienie tymczasowe 

• art. 50 ust. 1 ustawy o TK 

Trybunał może wydać postanowienie 

tymczasowe o zawieszeniu lub wstrzymaniu 

wykonania orzeczenia w sprawie, której 

skarga dotyczy, jeżeli wykonanie wyroku, 

decyzji lub innego rozstrzygnięcia mogłoby 

spowodować skutki nieodwracalne, wiążące 

się z dużym uszczerbkiem dla skarżącego lub 

gdy przemawia za tym ważny interes publiczny 

lub inny ważny interes skarżącego. 

Przywiązuje się zbytnią wagę do praw, a za małą do obyczajów

Tak kiedyś przestrzegano rodzącą się młodą demokrację amerykańską.

Jakie przepisy należy stosować i kiedy ?

Wolności i prawa osobiste - podstawy konstytucyjne i międzynarodowe skargi

Ustawodawca dążąc do realizacji zasady do prawa do sądu wyrażonej w art. 45 ust. 1 Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r. tj. Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd opracował ustawę z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki.
Ponadto dyrektywa wyżej wskazana jest zawarta również w przepisach międzynarodowych tj. art. 6 Konwencji o ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, art. 14 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych.

W jakich sprawach można skorzystać z instytucji skargi ?

Sprawa musi być w toku, czyli nie może być zakończona. Pojęcie sprawy zostało określone w art. 1 ust. 1 tj. ustawa reguluje zasady i tryb wnoszenia oraz  rozpoznawania skargi strony, której prawo do rozpoznania bez nieuzasadnionej zwłoki zostało naruszone na skutek działania lub bezczynności sądu. Przepis ten należy interpretować, że dotyczy spraw na etapie postępowania przygotowawczego, międzyinstancyjnego, rozpoznawczych, odwoławczych, wykonawczych, zabezpieczających, egzekucyjnych, o odszkodowanie, za niesłuszne aresztowanie, zatrzymanie, skazanie, postępowanie ułaskawieniowe, postępowanie w sprawie wydania wyroku łącznego.

Podmioty uprawnione do wniesienia skargi

Zgodnie z art. 3 tejże ustawy uprawnionym jest

Art. 3.

 

Uprawnionym do wniesienia skargi jest:

1) w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe strona;

2) w postępowaniu w sprawach o wykroczenia - strona

3) w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności podmiotów zbiorowych

za czyny zabronione pod groźbą kary - strona lub wnioskodawca;

4) w postępowaniu karnym - strona oraz pokrzywdzony, nawet jeśli nie jest stroną;

5) w postępowaniu cywilnym - strona, interwenient uboczny i uczestnik postępowania;

6) w postępowaniu sądowo-administracyjnym - skarżący oraz uczestnik postępowania na prawach strony;

7) w postępowaniu egzekucyjnym oraz w innym postępowaniu dotyczącym wykonania orzeczenia sądowego - strona oraz inna osoba realizująca swoje uprawnienia w tym postępowaniu.

Gdzie składa się skargę

Zgodnie z art. 5 ust. 2 ww. ustawy składa się do sądu przed którym toczy się postępowanie.

Jeżeli skarga dotyczy postępowania egzekucyjnego lub innego postępowania sądowego dotyczącego wykonania orzeczenia sądowego wnosi się do sądu okręgowego, w którego okręgu jest prowadzona jest egzekucja lub wykonywane są inne czynności, a gdy egzekucja lub inne postępowania dotyczące wykonania orzeczenia sądowego prowadzone jest w dwu lub więcej okręgach- sąd w okręgu którego dokonano pierwszej czynności.

 

Wymogi formalne skargi

Skarga powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego ( art. 6 ustawy). Ponadto skarga powinna nadto zawierać:
1) żądanie stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie, której skarga dotyczy
2) przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie

Dodatkowo może zawierać żądanie wydania sądowi rozpoznającemu sprawę zalecenia podjęcia w wyznaczonym terminie odpowiednich czynności oraz zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej do  kwoty nieprzekraczającej 10 tys. zł.

 

Kiedy Sąd odrzuci skargę

 

Są trzy sytuacje kiedy Sąd odrzuci skargę:

1) wniósł podmiot nieuprawniony

2) niespełnienie wymogów formalnych art. 6 ust. 2

3) skarga została wniesiona przed upływem terminu określonego w art. 14 ( skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływie 12 miesięcy, a w sprawie egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego po upływie 6 miesięcy, od daty wydania przez Sąd orzeczenia w przedmiocie skargi)

 

Na czym polega uwzględnienie skargi

 

Po pierwsze uwzględniając skargę sąd stwierdza, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy nastąpiła przewlekłość postępowania ( art. 12 ust. 2 ). Stanowi to podstawę do żądania odszkodowania przed Sądem Cywilnym.

 

Po drugie sąd może zalecić podjęcie przez sąd rozpoznający sprawę co do istoty, odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie. Zalecenia nie mogą wkraczać w zakres oceny faktycznej i prawnej sprawy.

 

Po trzecie Sąd może przyznać dodatkowo sumę pieniężną w wysokości nieprzekraczającej 10 tys. zł

 

Po czwarte może to być podstawa do wszczęcia sprawy dyscyplinarnej. W przypadku Komornika zawiadamia się Ministra Sprawiedliwości. Należy pamiętać, że ta kwota nie zamyka drogi do dochodzenia odszkodowania.

 

 

Co można zrobić gdy sprawa jest zakończona a strona poniosła szkodę w związku z przewlekłością postępowania

Na podstawie art. 417 k.c. tj. za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa.

 

Jeżeli wykonywanie zadań z zakresu władzy publicznej zlecono, na podstawie porozumienia, jednostce samorządu terytorialnego albo innej osobie prawnej, solidarną odpowiedzialność za wyrządzoną szkodę ponosi ich wykonawca oraz zlecająca je jednostka samorządu terytorialnego albo Skarb Państwa.

 

Jakie argumenty należy podnosić w skardze ?

Argumenty muszą być bardzo konkretne. Na przykład, że przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka X nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i należycie to uzasadnić. Ponadto można wskazać, że niektóre sprawy powinny być przez wymiar sprawiedliwości szybciej rozpatrzone niż inne na przykład dotyczące:

ofiar wypadku

ofiar represji politycznych

opieka nad dziećmi

zaprzeczenie ojcostwa

zakażenie wirusem HIV

błędy medyczne

postępowanie spadkowe zwłaszcza gdy strony są w trudnej sytuacji materialnej.

Kiedy Sąd zwraca opłatę za skargę

 

 

Skarga podlega stałej opłacie w wysokości 100 zł. Jeżeli skargę wniosło kilka osób, każda z nich uiszcza opłatę oddzielnie. Jeżeli została uiszczona jedna opłata bez odpowiedniego wskazania, uznaje się, że wniosła ją osoba wymieniona jako pierwsza w skardze.

 

Uwzględniając skargę sąd z urzędu zwraca uiszczoną od niej opłatę.


Przegląd orzecznictwa



Zgodnie z orzeczeniem ETS z dnia 25 grudnia 2000 r. rozbieżność opinii biegłych nie wystarcza do uznania aby sprawa miała charakter złożony. Należy pamiętać o zasadzie, że Sąd jest najwyższym biegłym.

Nie wyznaczenie terminu w sądzie apelacyjnym przez 12 miesięcy, należy traktować jako przewlekłość postępowania. Orzeczenie z 12 maja 2005 r.


 

 

 

 

 

 

Czy radca prawny ustanowiony z urzędu może zgłosić wniosek o przyznanie wynagrodzenia powyżej opłaty minimalnej

Tak może, w sprawach eksmisyjnych wynagrodzenie minimalne jest absurdalnie niskie. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra sprawiedliwości w sprawie o opróżnienie lokalu wynagrodzenie dla pełnomocnika z urzędu wynosi 120 zł

Pełnomocnik powinien żądać zasądzenia co najmniej 3 krotności minimalnego wynagrodzenia.

Zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.

Podstawę zasądzenia opłaty, o której mowa wyżej, stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3-4 rozporządzenia. Opłata ta nie może być wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać wartości przedmiotu sprawy.

 W sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, opłaty, o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach.

z bazy orzeczeń Sądu Najwyższego dostępnej pod adresem http://www.sn.pl

Postanowienie

Sądu Najwyższego

z dnia 16 lutego 2012 r.

IV CZ 107/11

1. Użycie w rozporządzeniu z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) pojęcia stawki minimalnej oznacza, co do zasady, że stanowi ona minimalne "wynagrodzenie" - według terminu użytego w art. 98 § 3 k.p.c. - jakie przysługuje adwokatowi za prowadzenie danego rodzaju sprawy i które, jako składnik kosztów procesu, jest podstawą rozliczeń tych kosztów między stronami procesu. Nie ma przeszkód, aby strona korzystająca z pomocy adwokata umówiła się, przy zastosowaniu kryteriów określonych w § 3 ust. 1 rozporządzenia, na opłatę w wyższej wysokości od minimalnej stawki opłaty przewidzianej za pomoc prawną dla danego rodzaju sprawy. W takim jednak przypadku, wysokość umówionego wynagrodzenia nie jest wiążąca dla sądu przy dokonywaniu rozliczenia kosztów procesu. Sąd, zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, zgodnie z art. 109 § 2 k.p.c. oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia, bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Uwzględnienie tych przesłanek następuje jednak w granicach określonych w § 2 ust. 2 rozporządzenia.

2. Zasądzenie zwrotu kosztów procesu obejmujących koszty z tytułu zastępstwa prawnego strony przez adwokata poniżej stawek minimalnych może nastąpić jedynie w wypadkach określonych w § 3 ust. 2 rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

LEX nr 1168556

1168556

Dz.U.2013.490: § 2 ust. 1; § 2 ust. 2; § 3 ust. 2

Dz.U.1964.43.296: art. 98 § 3; art. 109 § 2

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SN Dariusz Dończyk (spr.).

Sędziowie SN: Mirosław Bączyk, Katarzyna Tyczka-Rote.

Sentencja

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa P. O. i M. O. przeciwko A. F. i B. F. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 16 lutego 2012 r., zażalenia pozwanych A. F. oraz B. F. na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie drugim wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 8 lutego 2011 r.,

1) zmienia zaskarżone postanowienie w ten sposób, że zasądza solidarnie od P. O. i M. O. tytułem zwrotu kosztów instancji odwoławczej na rzecz A. F. kwotę 12.900 (dwanaście tysięcy dziewięćset) zł i na rzecz B. F. kwotę 5.400 (pięć tysięcy czterysta) zł;

2) oddala zażalenia w pozostałej części;

3) znosi wzajemnie koszty postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem z dnia 8 lutego 2011 r. Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony apelacją pozwanych wyrok Sądu Okręgowego z dnia 19 maja 2010 r. w ten sposób, że oddalił powództwo i zasądził solidarnie od powodów P. O. i M. O. na rzecz pozwanych A. F. i B. F. po 7.217 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt I); zasądził solidarnie od powodów P. O. i M. O. tytułem zwrotu kosztów instancji odwoławczej na rzecz pozwanego A. F. kwotę 11.100 zł i na rzecz pozwanej B. F. kwotę 3.600 zł (pkt II) oraz nie obciążył powodów obowiązkiem uiszczenia części opłaty od apelacji, od uiszczenia której pozwani byli zwolnieni (pkt III).

Orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego zostało oparte na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 zd. pierwsze k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c. oraz na podstawie przepisów § 13 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 6 pkt 7, § 4 ust. 1 oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Rozstrzygając o kosztach postępowania apelacyjnego, Sąd Apelacyjny uwzględnił, że wobec działania nowoustanowionych przez pozwanych pełnomocników procesowych (adwokatów) już po wniesieniu apelacji, stan sprawy, a przez to i nakład pracy tych pełnomocników nie uzasadniał zwrotu kosztów związanych z zastępstwem w pełnej stawce minimalnej, stąd obniżenie tej stawki do połowy.

Od zawartego w punkcie drugim wyroku postanowienia o kosztach postępowania apelacyjnego zażalenia wnieśli pozwani. Pozwany A. F. zaskarżył je w części zasądzającej na jego rzecz zwrot kwoty 11.100 zł i wniósł o jego zmianę poprzez podwyższenie tej kwoty do 14.717 zł. Pozwana natomiast zaskarżyła postanowienie w części zasądzającej na jej rzecz od powodów kwotę 3.600 zł i wniosła o jego zmianę poprzez podwyższenie tej kwoty do 7.217 zł.

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Nie jest w pełni uzasadnione stanowisko Sądu Apelacyjnego, że przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm., zwanego dalej: "rozporządzeniem") nie zawierają ograniczeń w możliwości przyjęcia za podstawę zasądzenia opłaty za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego kwoty niższej od stawki minimalnej. Zgodnie z § 2 ust. 2 powołanego rozporządzenia, podstawę zasądzenia opłaty, o której mowa w ust. 1, stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3-5. Opłata ta nie może być wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Użycie w rozporządzeniu pojęcia stawki minimalnej oznacza, co do zasady, że stanowi ona minimalne "wynagrodzenie" - według terminu użytego w art. 98 § 3 k.p.c. - jakie przysługuje adwokatowi za prowadzenie danego rodzaju sprawy i które, jako składnik kosztów procesu, jest podstawą rozliczeń tych kosztów między stronami procesu. Nie ma przeszkód, aby strona korzystająca z pomocy adwokata umówiła się, przy zastosowaniu kryteriów określonych w § 3 ust. 1 rozporządzenia, na opłatę w wyższej wysokości od minimalnej stawki opłaty przewidzianej za pomoc prawną dla danego rodzaju sprawy. W takim jednak przypadku, wysokość umówionego wynagrodzenia nie jest wiążąca dla sądu przy dokonywaniu rozliczenia kosztów procesu. Sąd, zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, zgodnie z art. 109 § 2 k.p.c. oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia, bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Uwzględnienie tych przesłanek następuje jednak w granicach określonych w § 2 ust. 2 rozporządzenia. Przepisy rozporządzenia przewidują możliwość zasądzenia kosztów zastępstwa prawnego w wysokości niższej od stawki minimalnej. Zgodnie z § 3 ust. 2, w wypadkach szczególnie uzasadnionych, gdy przemawia za tym sytuacja majątkowa lub rodzinna klienta albo rodzaj sprawy, adwokat może ustalić stawkę opłaty niższą niż stawka minimalna albo zrezygnować z opłaty w całości. W przypadkach, o których mowa w § 3 ust. 2, sąd może, odpowiednio, zasądzić koszty zastępstwa w wysokości ustalonej przez adwokata (§ 3 ust. 3 rozporządzenia). Analiza powołanych wyżej przepisów prowadzi więc do wniosku, że zasądzenie zwrotu kosztów procesu obejmujących koszty z tytułu zastępstwa prawnego strony przez adwokata poniżej stawek minimalnych może nastąpić jedynie w wypadkach określonych w § 3 ust. 2 rozporządzenia.

W sprawie nie ustalono, aby zachodziły okoliczności uzasadniające zastosowanie § 3 ust. 2 w zw. z § 3 ust. 3 rozporządzenia. W konsekwencji podstawą rozliczenia kosztów postępowania apelacyjnego powinny być przepisy § 13 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 6 pkt 7 i § 2 ust. 2 rozporządzenia, według których stawka minimalna za prowadzenie sprawy w postępowaniu apelacyjnym przed sądem apelacyjnym wynosi 75% stawki minimalnej (kwoty 7.200 zł), a jeżeli w pierwszej instancji nie prowadził sprawy ten sam adwokat - 100% stawki minimalnej, w obu wypadkach nie mniej niż 120 zł. Brak jest jednak podstaw do zasądzenia na rzecz pozwanych od powodów, czego domagają się pozwani, zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego przy zastosowaniu 100% stawki minimalnej opłaty, gdyż w postępowaniu apelacyjnym pozwani korzystali z pomocy nie tylko nowoustanowionych pełnomocników procesowych, ale także pełnomocników, którzy reprezentowali ich przed sądem pierwszej instancji. Pełnomocnictwa udzielone, odpowiednio, przez pozwanego dla radcy prawnego W. T. (k. 118) oraz przez pozwaną dla radcy prawnego R. Z. (k. 116) upoważniały ich do reprezentowania pozwanych w obu instancjach sądowych. Pełnomocnicy Ci reprezentowali pozwanych także w postępowaniu apelacyjnym, a po zgłoszeniu się nowych pełnomocników pozwanych nie zawiadomiono Sądu Apelacyjnego o cofnięciu im pełnomocnictwa. Z tej przyczyny, mimo ustanowienia przez pozwanych nowych pełnomocników należy się tytułem opłaty za ich reprezentowanie w postępowaniu apelacyjnym jedynie 75% stawki minimalnej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2011 r., III CZ 35/11, Lex nr 897946).

Uwzględniając powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 398²¹ i art. 394¹ § 3 k.p.c. zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że zasądził od powodów na rzecz pozwanych kwoty tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego przy zastosowaniu opłaty stanowiącej 75% stawki minimalnej przewidzianej w § 6 pkt 7 rozporządzenia. W pozostałym zakresie zażalenie jako niezasadne podlegało oddaleniu na podstawie art. 398¹⁴ k.p.c. w zw. z art. 394¹ § 3 k.p.c. O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawie art. 100 zd. pierwsze k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., art. 398²¹ i art. 394¹ § 3 k.p.c.

rzeczenia pochodzi z bazy Portalu Orzeczeń Sądów Powszechnych dostępnej pod adresem http://orzeczenia.ms.gov.pl

Postanowienie

Sądu Apelacyjnego w Szczecinie

z dnia 28 marca 2013 r.

III AUz 59/13

Tytuł: Okoliczności uzasadniające zasądzanie wyższych opłat za nakład pracy pełnomocnika.

Jeżeli przemawia za tym niezbędny nakład pracy pełnomocnika, charakter sprawy oraz jego wkład w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia, wówczas sąd może zasądzić opłatę wyższą, która nie może jednak przewyższyć sześciokrotnej stawki minimalnej ani wartości przedmiotu sprawy.

LEX nr 1322710

1322710

Dz.U.2013.490: § 2

Dz.U.1964.43.296: art. 98 § 3; art. 109 § 2

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SA Anna Polak.

Sędziowie SA: Romana Mrotek (spr.), Zofia Rybicka-Szkibiel.

Sentencja

Sąd Apelacyjny w Szczecinie - Wydział III Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy (...) Spółki Cywilnej A. W.-P. i A. H. w B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o objęcie ubezpieczeniem społecznym przy udziale zainteresowanych H. B., M. L., A. M., A. P. (1), Z. S. na skutek zażalenia (...) Spółki Cywilnej A. W.-P. i A. H. w B. na postanowienie zawarte w punkcie II wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 października 2012 r. sygn. akt VII U 1607/11 postanawia:

1. zmienia postanowienie zawarte w punkcie II wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 16 października 2012 r., tylko o tyle, że w miejsce kwoty 300 zł (trzysta złotych) zasądza kwotę 600 zł (sześćset złotych);

2. odstępuje od obciążenia organu rentowego kosztami procesu postępowania zażaleniowego w instancji odwoławczej.

Uzasadnienie faktyczne

W dniu 20 czerwca 2011 r., 21 czerwca 2011 r. i 18 października 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. wydał decyzje, w których stwierdził, że H. B., M. L., A. M., A. P. (1), Z. S. - jako osoby wykonujące prace na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek A. W. - P. i A. H. - wspólników spółki cywilnej (...) w B. nie podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu oraz dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu w okresach wskazanych dla zainteresowanych w poszczególnych decyzjach.

Organ rentowy na podstawie rozporządzenia nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie uznał, że w spółce (...) w spornych okresach objętych decyzjami nie było delegacji zleceniobiorców do Niemiec, skoro w 2007 r. osiągnęła ona obroty w Polsce na poziomie 2,23%, a w 2008 r. - 2,46%, a jej działalność sprowadzała się jedynie do wewnętrznej administracji. Zatem, organ rentowy przyjął, że w spornych okresach zainteresowane podlegały obowiązkowi ubezpieczenia społecznego w Niemczech, a spółka jest zobowiązana za te okresy rozliczyć i odprowadzić składki do właściwego kraju, w którym wykonywano pracę.

W odwołaniach od powyższych decyzji A. P. (2) i A. H. - wspólniczki spółki cywilnej (...) wniosły o ich zmianę i ustalenie, że zainteresowane podlegają ubezpieczeniu społecznemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia. Zarzuciły przy tym błędne ustalenia faktyczne organu rentowego co do wysokości obrotów uzyskiwanych przez spółkę w Polsce w ostatnich 24 miesiącach poprzedzających zarówno dzień wystąpienia o wydanie formularza E 101, jak i dzień podjęcia pracy.

W odpowiedzi na odwołania organ rentowy wniósł o ich oddalenie w całości z argumentacją jak w zaskarżonych decyzjach dodatkowo podnosząc, że spółka zatrudniała więcej zleceniobiorców w Niemczech niż w Polsce, a nadto wykonywali oni zupełnie inną pracę od tej wykonywanej w Polsce.

Wyrokiem z dnia 16 października 2012 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżone decyzje i stwierdził, że zainteresowane H. B., M. L., A. M., A. P. (1), Z. S. - jako osoby wykonujące prace na podstawie umowy zlecenia u płatników składek A. W. - P. i A. H. - wspólników spółki cywilnej (...) w B. podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu oraz dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu w okresach wskazanych w decyzjach (punkt I) oraz zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz A. W. - P. i A. H. - wspólników spółki cywilnej (...) w B. solidarnie kwotę 300 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, w pozostałym zakresie wniosek oddalając (punkt II).

Uzasadniając punkt II orzeczenia sąd pierwszej instancji wskazał, że o kosztach orzekł zasądzając je od przegrywającego spór organu rentowego na rzecz odwołujących się w kwocie 300 zł (5x60 zł) ustalonej na podstawie art. 98 k.p.c. - rozstrzygającego o zasadzie rozdziału kosztów procesu stosowanie do wyników postępowania, w związku z § 11 ust. 2 i § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ustalającego stawkę minimalną w sprawach ubezpieczeniowych na kwotę 60 zł (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.). Sąd Okręgowy nie uzasadnił oddalenia wniosku o przyznanie kosztów procesu w podwójnej wysokości.

Z powyższym postanowieniem Sądu Okręgowego w Szczecinie zawartym w punkcie II wyroku z dnia 16 października 2012 r., w całości nie zgodziły się A. P. (2) i A. H. - wspólniczki spółki cywilnej (...) w B., które reprezentowane przez pełnomocnika, w złożonym zażaleniu zarzuciły mu:

- naruszenie § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w związku z art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 328 § 2 k.p.c. i w związku z art. 36¹ k.p.c. przez dokonanie dowolnej oceny niezbędnego nakładu pracy pełnomocnika w niniejszej sprawie, z pominięciem okoliczności występowania w sprawie skomplikowanej materii prawnej oraz poprzez nieuwzględnienie przedłożenia przez pełnomocnika obszernego materiału dowodowego

- bez należytego uzasadnienia takiego stanu rzeczy.

Podnosząc powyższe skarżący wniósł o:

- zmianę zaskarżonego postanowienia przez zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołujących zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 600 zł, to jest w podwójnych stawkach przewidzianych według norm przepisanych,

- zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołujących kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym.

W uzasadnieniu skarżący między innymi wskazał, że sąd pierwszej instancji zapewne w skutek oczywistej omyłki jako podstawę prawną rozstrzygnięcia o kosztach zastępstwa procesowego wskazał rozporządzenie dotyczące radców prawnych a nie adwokatów, do których należy pełnomocnik odwołujących. Skarżący podkreślił, że podstawą oceny trafności stanowiska odwołujących było w głównej mierze prawo europejskie dotyczące ubezpieczeń społecznych, orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, a także poradniki interpretacyjne dotyczące europejskich aktów prawnych. Zatem, w ocenie żalącego się, materia niniejszej sprawy, na tle innych spraw o objęcie ubezpieczeniem społecznym, z całą pewnością nie należy do najłatwiejszych. Dodatkowo skarżący zwrócił uwagę na konieczność przeanalizowania, przygotowania i przedstawienia przez pełnomocnika obszernego materiału dowodowego, w tym przede wszystkim akt dotyczących pracowników odwołujących. Nie bez znaczenia jest również obszerność materiału przedłożonego przez organ rentowy, w tym w szczególności akt kontroli, który również stanowić musiał przedmiot analizy pełnomocnika w celu przygotowania się do sprawy.

Podsumowując skarżący wskazał, że analiza niezbędnego nakładu pracy pełnomocnika oraz stopień skomplikowania sprawy czyni zasadnym przyznanie zwrotu kosztów za pełnione przez niego czynności w większych stawach niż minimalne. Zdaniem skarżącego okoliczności te zostały przez Sąd I instancji całkowicie pominięte, a przynajmniej ich analiza nie znalazła wyrazu w pisemnych motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd Apelacyjny rozważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd Apelacyjny podziela stanowisko skarżącego, że wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia jako podstawy prawnej przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.) zamiast przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.), stanowi oczywistą omyłkę Sądu Okręgowego, która jednak z uwagi na analogiczne brzmienie § 11 ust. 2 pierwszego rozporządzenia i § 12 ust. 2 drugiego rozporządzenia oraz § 2 ust. 1 i 2 w obu aktach, nie prowadzi do naruszenia przepisów w sposób uniemożliwiający ocenę zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu Apelacyjnego sąd pierwszej instancji nieprawidłowo dokonał oceny sprawy pod kątem przyznania pełnomocnikowi odwołujących się zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przy uwzględnieniu stawki minimalnej.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego, słusznym jest stanowisko Sądu Najwyższego w świetle którego, jeżeli przemawia za tym niezbędny nakład pracy pełnomocnika, charakter sprawy oraz jego wkład w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia, wówczas sąd może zasądzić opłatę wyższą, która nie może jednak przewyższyć sześciokrotnej stawki minimalnej ani wartości przedmiotu sprawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 grudnia 2010 r., III CZ 64/10, LEX nr 1223593).

W przedmiotowej sprawie za uzasadnione należy przyjąć twierdzenia skarżącego, że charakter sprawy pod względem jej skomplikowania uzasadnia przyznania podwójnej stawki wynagrodzenia. Bezsporną jest bowiem okoliczność, że skarżący przeanalizował, przygotował i przedstawił obszerny materiał dowodowy, w tym akta dotyczące pracowników odwołujących się, oraz przeanalizował materiał przedstawiony w sprawie przez organ rentowy. Podstawą oceny trafności stanowiska odwołujących jak wskazał skarżący było prawo europejskie dotyczące ubezpieczeń społecznych, orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, a także poradniki interpretacyjne dotyczące europejskich aktów prawnych. Zatem jak słusznie zostało to podniesione w zażaleniu, materia niniejszej sprawy, na tle innych spraw o objęcie ubezpieczeniem społecznym, nie należy do najłatwiejszych. Mimo, ze organ rentowy nie kwestionował co do zasady, ani charakteru pracy wykonywanej przez zainteresowane, okresów na jakie umowy te zostały zawarte oraz tego, że zainteresowane zostały delegowane do pracy granicą - to trudno odmówić słuszności twierdzeniom pełnomocnika, że koniecznym w sprawie było przeanalizowanie, przygotowanie i przedstawienie przez pełnomocnika obszernego materiału dowodowego, w tym akt dotyczących odwołujących się pracowników, jak również akt kontroli.

Także podstawa prawna niniejszej sprawy - rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. U. UE L z dnia 5 lipca 1971 r. z późn. zm.), które należy do prawa europejskiego objętego polskim porządkiem prawnym co prawda sama w sobie nie jest przesłanką do uwzględnienia wniosku skarżącego, ale świadczy o tym, że sprawa nie jest sprawą typową.

Zatem zarówno nakład pracy oraz skomplikowany charakter sporu uzasadniały zgodnie z zarzutami zażalenia przyznanie odwołującym się zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w podwyższonej stawce.

Wobec dokonanej oceny Sąd Apelacyjny uznał zarzuty zażalenia za uzasadnione i dlatego na podstawie art. 397 § 2 k.p.c. w związku z art. 386 k.p.c. zmienił postanowienie zawarte w punkcie II wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 16 października 2012 r., tylko o tyle, że w miejsce kwoty 300 zł (trzysta złotych) zasądził kwotę 600 zł (sześćset złotych);

Rozstrzygnięcie o kosztach w instancji odwoławczej Sąd Apelacyjny oparł o zasadę słuszności wynikającą z treści art. 102 k.p.c., zgodnie z którą w przypadkach szczególnie uzasadnionych, sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej kosztami w ogóle. Regulacja ta ze względów słusznościowych daje sądom swobodę przy rozstrzyganiu o zwrocie kosztów procesu. Uwzględniając fakt przyznania pełnomocnikowi odwołującego kosztów procesu w podwójnej stawce, Sąd Apelacyjny za uzasadnione uznał odstąpienie od obciążenia organu rentowego kosztami zastępstwa procesowego za postępowanie drugoinstancyjne.

Tekst orzeczenia pochodzi z bazy orzeczeń Sądu Najwyższego dostępnej pod adresem http://www.sn.pl

Tekst orzeczenia pochodzi z bazy orzeczeń Sądu Najwyższego dostępnej pod adresem http://www.sn.pl

Postanowienie

Sądu Najwyższego

z dnia 5 września 2012 r.

IV CZ 47/12

1. Spis kosztów powinien być złożony na piśmie i zawierać wyszczególnienie pozycji i ich wysokości, składających się na dochodzoną sumę. Za nietrafny należy uznać pogląd dopuszczający możliwość "złożenia" spisu ustnie do protokołu rozprawy. Pełnomocnik strony nie ma obowiązku wykazywania wysokości poszczególnych składników kosztów objętych spisem kosztów, ale określone w nim kwoty mogą być korygowane przez sąd na ogólnych zasadach (art. 233 k.p.c.) z urzędu lub na wniosek strony przeciwnej, jeżeli wzbudzają wątpliwości.

2. W razie złożenia spisu kosztów sąd nie może, dokonując oceny wymienionych w spisie składników pod względem ich celowości (art. 98 § 1 i 3 k.p.c.) oraz kryteriów wpływających na wysokość wynagrodzenia pełnomocnika, przewidzianych art. 109 § 2 i § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), uwzględnić składników kosztów nim nieobjętych, czy też określić ich wysokości powyżej żądanej. W przeciwnym wypadku doszłoby do orzekania o niezgłoszonym żądaniu. Oznacza to, że w odniesieniu do pominiętego w spisie kosztów ich składnika, jeśli spis nie zostanie uzupełniony przed zamknięciem rozprawy, dojdzie do wygaśnięcia roszczenia o te koszty, stosownie do art. 109 § 1 k.p.c. Nie ma również podstaw do uwzględnienia pominiętego w spisie kosztów ich składnika w oparciu o przepisane normy, skoro żądanie w tym zakresie w ogóle nie zostało zgłoszone.

LEX nr 1227194

1227194

Dz.U.2013.490: § 2

Dz.U.1964.43.296: art. 98; art. 109

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SN Krzysztof Pietrzykowski.

Sędziowie SN: Anna Owczarek, Bogumiła Ustjanicz (spr.).

Sentencja

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Gminy Miasta P. przeciwko E. L. i in., o ustalenie nieważności umowy sprzedaży, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 5 września 2012 r., zażalenia pozwanego Z. B. na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie drugim wyroku Sądu Okręgowego z dnia 15 grudnia 2011 r., oddala zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy zasądził od powoda Miasta P. na rzez pozwanego Z. B. kwotę 626 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego. Z uzasadnienia wynika, że pełnomocnik tego pozwanego zawarł w apelacji wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa procesowego za pierwszą instancję według norm przepisanych, a za drugą instancję według spisu kosztów. Na rozprawie apelacyjnej złożył spis kosztów, który obejmował dwie pozycje: koszty zastępstwa procesowego - 1.200 zł oraz koszty przejazdu na rozprawę apelacyjną - 26 zł. Wobec tego przedmiotem orzekania były jedynie koszty wymienione w tym spisie, ponieważ nie były objęte żądaniem pozwanego pozostałe koszty dotyczące opłaty od apelacji i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Analizując przedmiot żądania na gruncie przesłanek przewidzianych art. 109 § 2 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy uznał, że niezbędny nakład pracy pełnomocnika i charakter sprawy nie usprawiedliwiają wynagrodzenia w wysokości wyższej niż minimalna stawka przewidziana § 2 ust. 1 i 2 oraz § 12 ust. 1 pkt 1 w związku z § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.-dalej "wymienione rozporządzenie"). W tej sytuacji celowymi kosztami były - wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 600 zł i zwrot wydatków za przejazd w rozmiarze 26 zł.

Pozwany w zażaleniu domagał się zmiany postanowienia i zasądzenia kosztów postępowania odwoławczego w sumie żądanej w spisie kosztów - 1.226 zł albo w sumie 926 zł, obejmującej opłatę od apelacji, wynagrodzenie pełnomocnika i zwrot poniesionych wydatków. Zarzucił, że skoro Sąd nie uwzględnił wniosku zawartego w spisie kosztów i orzekł o kosztach postępowania odwoławczego według norm przepisanych, to obowiązany był uwzględnić również opłatę od apelacji, bo taki wniosek złożony był w apelacji.

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Nie znajduje usprawiedliwienia stwierdzenie żalącego się, że Sąd Okręgowy orzekał o kosztach postępowania odwoławczego według norm przepisanych i w apelacji zawarty był wniosek o zasądzenie kosztów według norm przepisanych. Z treści wniosków zawartych w apelacji wynika, że powód żądał zasądzenia kosztów procesu za pierwszą instancję według norm przepisanych, a za drugą instancję według spisu kosztów. Z uzasadnienia Sądu Okręgowego wynika jednoznacznie, że rozpatrywał wniosek o zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego, zgodnie z żądaniem apelującego, w oparciu o złożony spis kosztów.

Z art. 98 § 1 i 3 w związku z art. 99 i art. 391 § 1 k.p.c. wynika, że strona reprezentowana przez radcę prawnego, wygrywająca sprawę na tym etapie postępowania, ma prawo żądać zasądzenia od przegrywającego przeciwnika zwrotu celowo poniesionych kosztów postępowania, które obejmują wynagrodzenie i wydatki jednego pełnomocnika, ustalone zgodnie z przepisami wymienionego rozporządzenia, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Rozstrzygnięcie o kosztach procesu strony reprezentowanej przez pełnomocnika - radcę prawnego dokonywane jest, także w instancji odwoławczej, stosownie do art. 109 § 1 w związku z art. 391 § 1 k.p.c., na podstawie złożonego przed zamknięciem rozprawy spisu kosztów albo zgłoszonego wniosku o przyznanie kosztów według norm przepisanych. Obie formy określenia kosztów procesu są następstwem wysunięcia żądania ich zasądzenia. Niedopełnienie jednej z tych czynności powoduje wygaśnięcie roszczenia o te koszty. Przyjęte zostało w orzecznictwie Sądu Najwyższego, podzielone w rozpoznawanej sprawie, stanowisko, że spis kosztów powinien być złożony na piśmie i zawierać wyszczególnienie pozycji i ich wysokości, składających się na dochodzoną sumę (por. wyrok z dnia 10 lipca 2002 r., II CKN 826/00, niepubl.; z dnia 15 listopada 2002 r., II CK 134/02, M.Praw. 2003 r., nr 10, str.472; z dnia 6 maja 2011 r., III PZ 4/11, niepubl.). Za nietrafny uznany został pogląd dopuszczający możliwość "złożenia" spisu ustnie do protokołu rozprawy. Pełnomocnik strony nie ma obowiązku wykazywania wysokości poszczególnych składników kosztów objętych spisem kosztów, ale określone w nim kwoty mogą być korygowane przez sąd na ogólnych zasadach (art. 233 k.p.c.) z urzędu lub na wniosek strony przeciwnej, jeżeli wzbudzają wątpliwości (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 marca 2000 r., I PKN 546/99, OSNCP 2001 r., Nr 15, poz. 482; postanowienie składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2002 r., III CZP 13/02, OSNC 2004 r. Nr 1, poz. 6). Niezłożenie spisu w ogóle albo w wymaganej formie, mimo zgłoszenia wniosku o ich zasądzenie, skutkuje przyznaniem kosztów według norm przepisanych. W razie złożenia spisu kosztów sąd nie może, dokonując oceny wymienionych w spisie składników pod względem ich celowości (art. 98 § 1 i 3 k.p.c.) oraz kryteriów wpływających na wysokość wynagrodzenia pełnomocnika, przewidzianych art. 109 § 2 i § 2 ust. 1 i 2 wymienionego rozporządzenia, uwzględnić składników kosztów nim nieobjętych, czy też określić ich wysokości powyżej żądanej. W przeciwnym wypadku doszłoby do orzekania o niezgłoszonym żądaniu. Oznacza to, że w odniesieniu do pominiętego w spisie kosztów ich składnika, jeśli spis nie zostanie uzupełniony przed zamknięciem rozprawy, dojdzie do wygaśnięcia roszczenia o te koszty, stosownie do art. 109 § 1 k.p.c. Nie ma również podstaw, co zdaje się sugerować pozwany w zażaleniu, do uwzględnienia pominiętego w spisie kosztów ich składnika w oparciu o przepisane normy, skoro żądanie w tym zakresie w ogóle nie zostało zgłoszone.

Zgodnie z treścią art. 109 § 2 k.p.c., wprowadzoną art. 126 pkt 6 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 176, poz. 1398), która weszła w życie z dniem 2 marca 2006 r. oraz § 1 i 2 wymienionego rozporządzenia w brzmieniu nadanym § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 października 2005 r., zmieniającego to rozporządzenie z dniem 15 listopada 2005 r., określenie wysokości wynagrodzenia pełnomocnika - radcy prawnego w rozmiarze nie niższym od minimalnej i nie wyższym od maksymalnej stawki, uwzględniać powinno niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Ustalenie tego wynagrodzenia w umowie zawartej przez stronę i pełnomocnika nie wiąże sądu, który rozstrzygając o kosztach procesu kieruje się tymi ustawowo określonymi kryteriami (por. postanowienie Sądu najwyższego z dnia 16 lutego 2012 r., IV CZ 107/11, niepubl.). Kwestionując obniżenie przez Sąd Okręgowy żądanego wynagrodzenia, żalący się nie przedstawił żadnych argumentów, które miałyby przemawiać za nieadekwatnością oceny dokonanej w zaskarżonym postanowieniu. Nie było zatem podstaw do odstępstwa od stawki minimalnej.

Z powyższych względów zażalenie jako pozbawione uzasadnionych podstaw podlegało oddaleniu w oparciu o art. 394¹ § 3 w związku z art. 398¹⁴ k.p.c.